Akne nedir?
Akne yüz, boyun, göğüs, sırt, omuz ve üst kollarda görülen, yağ kanallarını tutan bir hastalıktır. En sık ergenlik çağında görülmekle birlikte 20’li yaşlara ve hatta 40’lı yaşlara kadar devam edebilir. Herzaman olmasa da akneli kişiler genellikle yağlı bir deriye sahiptir. Akne zamanla, ilerleyen yaşlarla birlikte iyileşebilir. Yine de bunun olmasını beklemek gereksizdir. Çünkü tedavi edilmeyen akneler skar denilen kalıcı, ciddi izler bırakabilir. Ayrıca akneli dönem uzun sürebilir. Bu dönem içinde kişiye görüntü bozukluğu yaratarak can sıkar ve psikolojik olarak rahatsızlık verebilir. Bu yüzden bir dermatolog tarafından tedavi edilmesi uygundur.

Akne nasıl oluşur :
Hem erkek hemde kadınlarda bulunan erkeklik hormonları ergenlik çağında yükselerek derideki yağ bezlerini uyarır ve genişletir. Bu yağ bezleri, aknenin ensık görüldüğü alanlarda (yüz, göğüs, sırt) bulunur.
Yağ kanalları folikül olarak adlandırılan kıl içeren kanallarla da bağlantılıdır. Yağ bezleri sebum olarak adlandırılan yağlı bir madde üretir. Sebum, derinin üzerine, deri yüzeyine açılan kıl folikülleri vasıtasıyla boşalır. Bu kıl foliküllerinin ağızları por olarak adlandırılır. Sebum yani yağ, kıl folikül kanalındaki hücrelerin dökülmesi ile birlikte kanalda yapışkan bir hale gelir. Böylece por tıkanmış olur. Bakteriler foliküldeki yağ ve hücrelerle beslenerek çoğalırlar. Bu bakteriler kimyasal maddeler salgılayarak burada bir reaksiyon yaratırlar ve folikül duvarı parçalanır. Sebum, bakteriler ve hücreler deri içine dağılarak kızarıklık, şişme ve iltihap akıntısına neden olur. Nadiren akneler hormonal dengesizliğe de bağlı olabilir.

Aknede sıklıkla sorulan sorular

Akne de nasıl bir temizlik yapılmalıdır?
Siyah noktacık, folikül içindeki kurumuş yağ ve ölü hücrelerden meydana gelir, kir değildir. Cildin günlük bakımında yüz, günde iki kez temizleyici madde ( sabun ya da jel) ve ılık su ile yıkanmalıdır. Süt tarzı temizleyiciler yağlı baza sahip olduklarından temizleyici olarak tercih edilmemelidir. Akneli ciltler veya yağlı ciltler temizleyici olarak su ile çıkan sabun yada jel tarzında pH sı 5.5 olan ürünleri tercih etmelidirler. Akne kirlilik sonucu meydana gelmez. Çok sık yıkama ve cildin aşırı ovulması akneyi alevlendirebilir.
Düzenli şampuanla saç temizliği de gereklidir. Eğer saç yağlı ise sık temizlemek önerilir. Dermatoloğunuz en iyi saç ve yüz temizliğini size bildirecektir.
Akneli erkekler traş bıçağı yada elektikli traş makneleri kullanabilirler. Eğer traş bıçağı kullanılıyorsa traş öncesi sakal bölgesi su ve traş köpüğü ile yumuşatılmalıdır. Sivilceler koparılmadan yumuşak hareketlerle traş olunmalıdır.

Aknede diyetin rolü nedir?
Akne yiyecekler nedeniyle oluşmaz. Kısıtlayıcı diyetler derinizi düzeltmez. Uzun yıllar çikolata, yağlı gıdalar akne etkeni olarak suçlanmıştır. Ancak bilimsel olarak kanıt bulunamamıştır. Akne kendi kendine de iyileşmeler veya kötüleşmeler gösterdiğinden gıdalarda yanılgıya düşmemek gereklidir. Yinede böyle bir gözleminiz var ise bu gıdalardan kaçınmanız gerekir.

Aknede kozmetikler nasıl kullanılır?
Akneli kişiler göz makyajı, allık ve ruj rahatlıkla kullanabilirler. Yalnızca deri yüzeyine uygulanan fondoten ve pudranın uygun olması önemlidir. Eğer likid fondoten veya nemlendirici kullanıyorsanız yağsız ve su bazlı olması gereklidir. Seçtiğiniz ürünün üzerinde nonkomadojenik ve non aknejenik ibaresi olması uygundur. Bu tür ürünler geceleri mutlaka temizlenmelidir. Benzoil peroksid salisilik asit sulfur içeren kapatıcı deri losyonları akne lekelerini güvenle gizler. Pudralı yağsız ürünler kapatıcı olarak kullanılabilir.
Saç spreyleri ve jelllerin yüze gelmemesine özen gösterilmelidir.

Aknenin iç hastalıklarıyla ilgisi var mıdır?
Çoğu kez aknenin karaciğer hastalığına bağlı olduğu düşünülür. Günümüzde aknenin iç hastalığına bağlı olmadığını biliyoruz. Sadece hormonel bozukluklar ve kullanılan birtakım ilaçlar akneye neden olabilir. Kadınlarda böbrek üstü bezlerinin veya yumurtalıkların aşırı miktarda erkeklik hormonu (androjenler) üretmesi halinde aknelenme olabilir. Uzun süren, tedaviye yanıt vermeyen, saç dökülmesi ve tüylenmenin olduğu durumlarda dermatoloğunuz bu açıdan test isteyecektir.

Hangi ilaçlar akneyi artırabilir?
Tedavi amacıyla kullanılan bazı ilaçlar (kortizon hormon ilaçları vb) akneye neden olabilir veya çoğaltabilir. Dermatoloğunuz görüşme esnasında kullandığınız ilaçları sorgulayarak bu etkeni ortaya çıkaracaktır.

Stres akneye neden olabilir mi?
Stres aknenin ana nedenlerinden değildir. Ancak stresli dönemlerde bazı hormonların açığa çıkması, sivilcelerin oluşmasına veya artışa sebep olabilir.

Güneşlenmenin ve solaryumun akne üzerine etkisi nedir?
Güneşin ultraviyole ışınlarının kurutucu ve bakterileri azaltıcı rolü bilinmektedir. Bu nedenle güneşlenme genellikle akneleri azaltır. Ancak bu yanıltıcı bir durum da olabilir. Aşırı güneşlenme sonrasında deri kendini zararlı ultraviyole ışınlarından korumak için kalınlaşır. Önce azalan akneler, derinin kalınlaşıp gözeneklerin tıkanması sonucu daha da şiddetlenebilir. Solaryumda ultraviyole ışığı olup, aynı etki mekanizmasına sahiptir. Günümüzde ultraviyolenin yaşlandırıcı ve deri kanseri yapıcı etkileri nedeniyle aşırı güneşlenmeyi tavsiye etmiyoruz.
Yaz aylarında güneşten koruyucu kremler kullanırken bu ürünün su bazlı olmasına ve yağ içermemesine özellikle dikkat edilmelidir. Sivilce çoğalmasına neden olabilir.
Bazı akne hastalarında da tam tersi, yaz aylarında sivilce artışı olabilir. Bu durum terleme ile birlikte yağ salgısının artışından kaynaklanmaktadır.

Cinsel yaşamın akne üzerine etkisi var mıdır?
Yapılan bilimsel çalışmalarda cinsel yaşamla akne arasında bağlantı kurulamamıştır. Sivilcelerin ergenlik çağında görülüp 20’li yaşlarda sona ermesi ve bu dönemin de cinsel yaşamın başlamasına denk gelmesi böyle bir kanı yerleşmesine neden olmuştur.